BehindLines

Tín hiệu vô tuyến chậm: hai nghiên cứu về nguồn gốc

· Ban biên tập BehindLines

Hai nhóm nhà thiên văn vừa công bố thêm manh mối về các "nguồn chuyển tiếp chu kỳ dài", những nguồn vô tuyến bật rồi tắt theo khoảng thời gian từ vài phút đến vài giờ. Theo Space.com và ScienceAlert, một nghiên cứu gắn tín hiệu với một sao lùn trắng đi cùng một ngôi sao giống Mặt Trời, còn nghiên cứu kia mô tả một vật thể phát xung cứ mỗi 62 phút rồi im lặng.

Một sao lùn trắng và một ngôi sao như Mặt Trời

Theo Space.com, nguồn có tên GPM J071507−114153 nằm cách khoảng 5.000 năm ánh sáng. Sao lùn trắng của nó quay một vòng trong khoảng tám phút và phát các xung vô tuyến. Những xung như vậy từng được thấy ở các hệ có sao lùn đỏ, nhỏ và lạnh hơn, nhưng hiếm khi ở hệ có bạn đồng hành thuộc loại này. Sam McSweeney, thuộc đài thiên văn SKAO, cho rằng đây là lần đầu các xung đủ rõ để thấy sao lùn trắng di chuyển trên quỹ đạo, nên chúng đến từ vùng gần sao lùn trắng, thậm chí từ chính nó. Space.com nói thêm rằng các xung này cũng giúp phát hiện những vụ bùng phát trên ngôi sao giống Mặt Trời; Natasha Hurley-Walker, thuộc ICRAR, nói bà rất ngạc nhiên khi có thể dùng sóng vô tuyến để phát hiện các cơn bão sao ở xa hơn 5.000 năm ánh sáng. Theo Space.com, nghiên cứu đăng ngày 12 tháng 11 trên tạp chí Nature Astronomy.

Một vật thể đã im lặng

ScienceAlert kể về một trường hợp khác: nhà thiên văn Scott Hyman của Sweet Briar College tìm thấy trong dữ liệu lưu trữ một nguồn tên LPT J1555-5631, phát các đợt bùng nổ mỗi 62,2 phút. Mỗi chu kỳ gồm hai xung có phân cực tròn ngược chiều nhau, cách nhau 165,4 độ chứ không phải 180 độ. Theo Hyman, độ lệch này gợi ý một cấu trúc từ trường phức tạp hơn lưỡng cực đơn giản. ScienceAlert cho biết vật thể này chưa được phát hiện lại, giống như phần lớn các nguồn trong danh mục, trong khi GCRT J1745-3009, được ghi nhận từ năm 2002, và hai nguồn khác đã cho thấy hoạt động lặp lại. Trang này nêu rõ nghiên cứu được công bố trên The Astrophysical Journal.

Những điều còn chưa biết

ScienceAlert nhấn mạnh rằng danh tính của các nguồn này vẫn khó xác định: ba hướng chính là sao xung, sao từ và sao lùn trắng trong hệ đôi, và sự đa dạng của tín hiệu khiến khả năng có nhiều cơ chế, thậm chí nhiều loại vật thể, vẫn còn bỏ ngỏ. Space.com ghi nhận khoảng mười hai nguồn loại này đã được phát hiện từ năm 2021; Sam McSweeney hình dung sẽ tìm thấy nhiều nguồn khác khi Square Kilometre Array được xây dựng xong.

Vì sao điều này quan trọng

Những kết quả này bổ sung hai mảnh cho bức tranh về một nhóm vật thể mới được phát hiện gần đây. Chúng nói về hai nguồn riêng biệt và không cho phép kết luận rằng tất cả đều đến từ cùng một loại thiên thể.

Nguồn