BehindLines

Đồng hồ quang học lấy ánh sáng Mặt Trời làm chuẩn

· Ban biên tập BehindLines

Các nhà vật lý đã chế tạo một chiếc đồng hồ quang học điều chỉnh theo ánh sáng Mặt Trời, thay vì theo một nguyên tử bị cô lập trong phòng thí nghiệm. Thiết bị được tạp chí New Scientist mô tả vào ngày 13 tháng 11, và trong một bài báo đăng trên trang tiền ấn phẩm arXiv, bài này chưa được các chuyên gia phản biện. Đây là công trình của nhóm Scott Diddams, thuộc Đại học Colorado ở Boulder.

Đồng hồ quang học hoạt động thế nào

Theo New Scientist, một đồng hồ quang học thông thường khóa một tia laser siêu ổn định vào dao động của một electron nhảy giữa hai mức năng lượng trong nguyên tử. Sau đó, một lược tần số chuyển dao động này thành vi sóng mà thiết bị điện tử thông thường xử lý được, tạo ra những "tiếng tích tắc" của đồng hồ. Ở đây, nguyên tử trong phòng thí nghiệm được thay bằng một hiện tượng trên Mặt Trời.

Vai trò của các nguyên tử sắt trên Mặt Trời

Theo tạp chí, tia laser được khóa vào một quá trình trong đó ánh sáng Mặt Trời gây ra những bước nhảy tương tự ở các nguyên tử sắt trong khí quyển của ngôi sao. Các nhà nghiên cứu thu ánh sáng này vào một sợi quang đặc biệt. Bản tiền ấn phẩm nêu rằng đó là một vạch sắt ở bước sóng 1565 nanomet, được đếm bằng một lược tần số gắn với giây của hệ đơn vị quốc tế. Các tác giả công bố độ chính xác cỡ một phần tỷ của tần số quang học, tương đương 30 xentimét mỗi giây về vận tốc xuyên tâm.

Thiết bị đã phát hiện gì

Các tác giả cho biết họ tìm lại được các dao động âm học của Mặt Trời, với chu kỳ năm phút. New Scientist cho biết trong lần nhật thực một phần năm 2024, nhóm đã quan sát thấy một sự dịch chuyển đặc trưng trong quang phổ ánh sáng Mặt Trời, do mặt trăng đi qua phía trước ngôi sao. Tạp chí lưu ý rằng chiếc đồng hồ chưa sánh được về độ chính xác với những đồng hồ quang học nguyên tử tốt nhất.

Dè dặt của một chuyên gia

Piet Schmidt, thuộc viện đo lường quốc gia của Đức, thấy công trình này thú vị vì nó cho thấy một thiết kế đồng hồ dựa vào ánh sáng của một ngôi sao, chứ không phải những vật thể được kiểm soát hoàn toàn trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, theo lời ông được New Scientist trích, với vai trò dụng cụ thiên văn, phương pháp này chưa vượt các kỹ thuật hiện có, và ánh sáng yếu của những ngôi sao xa sẽ hạn chế việc sử dụng. Ngược lại, ông thấy có thể có lợi thế khi nghiên cứu chính Mặt Trời, chẳng hạn các vụ phun trào, vết đen và gió Mặt Trời.

Vì sao điều này quan trọng

Theo bản tiền ấn phẩm, để tìm một hành tinh giống Trái Đất quanh một ngôi sao giống Mặt Trời, cần đo vận tốc xuyên tâm dưới 10 xentimét mỗi giây. Các tác giả cho rằng kỹ thuật từ đồng hồ quang học và cảm biến lượng tử có thể giúp ích, và nhắc đến một kính thiên văn cỡ ba mươi mét để nhắm tới, trong vài giờ, những ngôi sao giống Mặt Trời gần nhất. Hiện nay, thí nghiệm chỉ nhằm vào riêng Mặt Trời và bản tiền ấn phẩm chưa được phản biện.

Nguồn