Teghaza 001, mảnh chứng nhân của lớp vỏ Sao Hỏa cổ xưa
· Ban biên tập BehindLines
Một thiên thạch được tìm thấy ở Sahara năm 2022 mang đến một mẫu vật đặc biệt cổ xưa của Sao Hỏa. Trong nghiên cứu công bố ngày 29 tháng 10 trên tạp chí Science, các nhà khoa học mô tả Teghaza 001, một tảng đá hình thành cách đây hơn 4,1 tỷ năm theo NASA. NASA giới thiệu công trình này như một cơ hội nghiên cứu một phần của lớp vỏ Sao Hỏa hiếm khi xuất hiện trong các bộ sưu tập.
Đại học New Mexico đã tham gia xác định vật liệu này: các nhà nghiên cứu so sánh đồng vị oxy của tảng đá với những thiên thạch Sao Hỏa khác để xác lập nguồn gốc. Theo trường đại học, những tinh thể zircon rất nhỏ giúp xác định tuổi của loại đá macma này. Thời điểm công bố nghiên cứu còn mới, còn tuổi của tảng đá thì quay về những giai đoạn đầu tiên trong lịch sử Sao Hỏa.
Teghaza 001 nổi bật ở chỗ nó chỉ đại diện cho một loại đá. Trường đại học đối chiếu đặc điểm này với Black Beauty, một thiên thạch Sao Hỏa khác được mô tả là tập hợp của nhiều loại đá. Theo trường, sự khác biệt này cho các nhà nghiên cứu một mẫu ít bị pha trộn hơn để diễn giải một môi trường địa chất cổ xưa.
Các khoáng vật cũng mang dấu hiệu tương tác với nước. Theo NASA, kết quả xác định tuổi của nhóm nghiên cứu cho thấy nước trên Sao Hỏa đã làm biến đổi tảng đá vào khoảng 4,1 tỷ năm trước, điều này gợi ý rằng nó hình thành sớm hơn. Thông cáo của NASA không đưa ra con số cho khoảng cách giữa hai sự kiện ấy. Một ghi chú của JPL cũng mô tả các khoáng vật biến đổi hình thành trên Trái Đất, nên không phải mọi sự biến đổi của mẫu vật đều xảy ra trên Sao Hỏa. Những dấu vết này cho biết về các quá trình địa chất; chúng không phải là quan sát về sự sống trên Sao Hỏa.
Bằng cách so sánh thành phần của mẫu với các quan sát từ quỹ đạo, nhóm nghiên cứu đề xuất một số vùng có thể là nơi xuất phát ở cao nguyên phía nam. Chưa xác lập được địa điểm xuất phát cụ thể. Sự trùng khớp về khoáng vật học định hướng cho việc tìm kiếm nhưng không thay thế được việc lấy mẫu tại chỗ.
Vì vậy, giá trị của thiên thạch nằm ở khả năng đối chiếu các phân tích trong phòng thí nghiệm với bản đồ Sao Hỏa. Phần giới thiệu của NASA và của trường đại học nói về cùng một hợp tác, chứ không phải hai phát hiện riêng rẽ. Các phân tích tiếp theo sẽ phải làm rõ mẫu vật này cho biết gì về sự đa dạng và quá trình tiến hóa của lớp vỏ Sao Hỏa.