Helsinki và Oslo nối lại kênh đối thoại với Moskva giữa hoài nghi
· Ban biên tập BehindLines
Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre cùng gọi điện cho Tổng thống Nga Vladimir Putin từ Helsinki hôm thứ Ba, ngày 27 tháng 10. Theo BBC, cuộc trao đổi kéo dài khoảng một tiếng rưỡi, là lần đầu các lãnh đạo châu Âu liên lạc trực tiếp với ông Putin kể từ cuộc trò chuyện của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron với ông vào tháng 7 năm 2025.
Những người tham gia nói gì?
Văn phòng hai lãnh đạo cho biết cuộc gọi đề cập các cuộc đàm phán trong tương lai nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine. Họ nhấn mạnh không đại diện cho toàn châu Âu và hai nước vẫn tiếp tục hỗ trợ Kyiv. Ông Stubb đánh giá cuộc trao đổi thẳng thắn, có nội dung thực chất và cho rằng muốn kết thúc chiến tranh thì cần đối thoại trực tiếp. Ông Støre thừa nhận lập trường của hai bên vẫn cách xa nhau.
Theo bản tường thuật của Điện Kremlin được BBC và Guardian dẫn lại, ông Putin quy trách nhiệm cho các chính sách mà ông gọi là đối đầu của Liên minh châu Âu và NATO về việc xung đột kéo dài. Ông đặt điều kiện cho một nền hòa bình lâu dài là phải tính đến lợi ích của Nga. Ba lãnh đạo nhất trí duy trì liên lạc qua điện thoại.
Có phối hợp với Ukraine, đồng minh vẫn hoài nghi
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha khẳng định cuộc gọi đã được phối hợp với phía Ukraine. Ông coi đây là kênh bổ sung, không thay thế các cuộc đàm phán do Mỹ dẫn dắt. Tổng thống Volodymyr Zelensky, người nói chuyện với hai lãnh đạo Bắc Âu sau đó, cho biết họ đã yêu cầu Moskva có bước đi cụ thể để giảm căng thẳng, nhất là đối với cơ sở hạ tầng năng lượng.
Ông Støre nói tất cả đồng minh đều đã được thông báo trước. Tuy nhiên, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc và cho rằng sáng kiến chưa được phối hợp với các nước châu Âu khác. Theo Guardian, một số quan chức khác, trong đó có Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna cùng các lãnh đạo Ba Lan và Thụy Điển, cũng nêu ý kiến dè dặt ở những mức độ khác nhau.
Bối cảnh: các cuộc họp tại Abu Dhabi vào tháng 11
Cuộc gọi tiếp nối cuộc gặp tại Oslo ngày 20 tháng 10 giữa các ông Stubb, Støre, Zelensky và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff. Kể từ đó, Kyiv và Moskva đã chấp nhận các cuộc họp kỹ thuật ba bên có Mỹ làm trung gian, được thông báo sẽ diễn ra vào đầu tháng 11 tại Abu Dhabi. Cùng ngày diễn ra cuộc gọi, Al Jazeera đưa tin Nga tiếp tục tấn công Kyiv, trong đó có một đợt nhắm vào cầu Nam.
Điều gì còn chưa rõ?
Liên lạc qua điện thoại không đồng nghĩa với đàm phán hay được châu Âu trao quyền đại diện. Những nguồn được tham khảo không đưa tin về cam kết mới nào từ Moskva. Về các cuộc họp tại Abu Dhabi, theo Guardian, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã đề cập ngày 4 tháng 11 như một mốc tạm thời; lịch trình này chưa được xác nhận.