BehindLines

Cáo thuần hóa có khác biệt ở vùng não liên quan đến tính hung hăng ở chuột

· Ban biên tập BehindLines · Cập nhật

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Cornell (bang New York, Hoa Kỳ) cho biết não của những con cáo được chọn lọc để hiền với con người có khác biệt ở một cấu trúc nằm sâu gọi là vùng dưới đồi bụng giữa. Theo Cornell Chronicle, kết quả được công bố ngày 2/11/2026 trên tạp chí Current Biology. Mẫu nghiên cứu nhỏ, và các tác giả không khẳng định đã tìm ra nguyên nhân của tính hiền.

Một thí nghiệm bắt đầu từ thập niên 1950

Bối cảnh khá cũ: việc nhân giống thực nghiệm cáo bạc bắt đầu ở Siberia vào cuối thập niên 1950. Các nhà di truyền học Nga nhận thấy một số con ở các trại nuôi lấy lông dễ chịu hơn với người chăm sóc, nên cho những con thân thiện nhất giao phối với nhau. Theo Cornell Chronicle, sau sáu thế hệ, một số lứa có những con non chủ động đến gần con người. Các con vật này cũng xuất hiện những đặc điểm gắn với quá trình thuần hóa, như tai cụp và mõm ngắn hơn. Vì vậy chỉ có việc công bố nghiên cứu này là mới; bản thân thí nghiệm đã có gần bảy mươi năm.

Nhóm nghiên cứu so sánh điều gì

Theo Cornell Chronicle, nhóm do Eirene Markenscoff-Papadimitriou, trợ lý giáo sư (assistant professor) ngành sinh học phân tử và di truyền học tại Cornell, dẫn đầu đã khảo sát chín bộ não cáo bạc: ba bộ từ cá thể thuần hóa, ba bộ từ cá thể được nhân giống theo hướng hung hăng và ba bộ từ cá thể hoang dã. Họ tập trung vào vùng dưới đồi bụng giữa, nằm ở đáy não. Theo thông cáo, vùng này ở chuột liên quan đến tính hung hăng, mức tiêu hao năng lượng cũng như hành vi làm mẹ và hành vi xã hội, và trước đó chưa được nghiên cứu nhiều ở những con cáo này.

Các nhà nghiên cứu dùng kỹ thuật gắn nhãn RNA huỳnh quang để nhận diện loại tế bào. Họ muốn biết liệu số lượng một loại nơron cụ thể, loại biểu hiện thụ thể estrogen alpha, có khác nhau giữa các nhóm hay không. Ở chuột, các nghiên cứu trước đó của những nhóm khác dùng quang di truyền (kích hoạt nơron bằng ánh sáng) cho thấy kích thích các tế bào này khiến con vật tấn công đồng loại.

Kết quả và giới hạn

Theo Cornell, cáo thuần hóa có ít nơron biểu hiện thụ thể này hơn trong vùng não được khảo sát. Markenscoff-Papadimitriou giải thích rằng nhóm muốn hiểu cơ sở thần kinh của những thay đổi hành vi gắn với quá trình chọn lọc. Cornell Chronicle không nêu số lượng tế bào hay kết quả thống kê tương ứng; chúng tôi chưa tiếp cận được bài báo khoa học.

Cần thận trọng ở nhiều điểm. Chín bộ não là số lượng nhỏ. Mối tương quan giữa ít nơron hơn và hiền hơn không chứng minh các tế bào này gây ra hành vi, và thông cáo cũng không nói như vậy. Do các phát hiện về tính hung hăng đến từ chuột, việc áp dụng cho cáo vẫn chỉ là giả thuyết. Cuối cùng, vẫn chưa rõ vì sao thuần hóa lại làm thay đổi vùng này.

Bước tiếp theo

Theo Cornell Chronicle, các nhà nghiên cứu muốn hiểu vì sao thuần hóa tác động đến vùng này. Anna Kukekova, thuộc Đại học Illinois Urbana-Champaign, có thể nghiên cứu cách các đột biến trong hệ gen ảnh hưởng đến sự phát triển của những nơron này. Markenscoff-Papadimitriou cho rằng công trình cho thấy áp lực từ môi trường có thể định hình lại cấu trúc não trong khoảng thời gian tương đối ngắn. Tác giả đầu là Jared Klein (khóa 2025 của Cornell). Các đồng tác giả gồm Andrew Miller (Cornell) cùng Anastasiya Kharlamova, Anastasiya Vladimirova và Darya Shepeleva (Viện Hàn lâm Khoa học Nga). Kinh phí đến từ Trung tâm Hệ gen Động vật có xương sống của Cornell.

Điểm chính

Nguồn