WHO đánh giá tiến bộ chống các bệnh nhiệt đới bị lãng quên còn mong manh
· Ban biên tập BehindLines
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 4/11 công bố báo cáo đánh giá giữa kỳ lộ trình 2021-2030 chống các bệnh nhiệt đới bị lãng quên. Theo hãng Anadolu, đến tháng 6/2026 đã có 63 quốc gia loại trừ ít nhất một bệnh trong nhóm này, so với 42 nước năm 2020, nhưng WHO gọi những thành quả đó là “mong manh”.
Số người cần can thiệp giảm xuống 1,41 tỉ vào năm 2024, ít hơn 36% so với năm 2010 theo Anadolu và ít hơn 19% so với năm 2020 theo Health Policy Watch. Bệnh ngủ giảm 98% kể từ năm 1999, còn bệnh giun Guinea chỉ có 10 ca ở người trong năm 2025, thấp nhất trong lịch sử. Theo Health Policy Watch, Togo là nước đầu tiên loại trừ bốn bệnh như vậy, và ba chỉ số đã đạt mốc năm 2025: phát triển vắc-xin chikungunya, giảm tỷ lệ tử vong do sốt xuất huyết và có sẵn huyết thanh kháng nọc rắn được WHO khuyến nghị.
Bức tranh vẫn đan xen. Theo Anadolu, sốt xuất huyết đạt kỷ lục 15,1 triệu ca năm 2024 và nỗ lực loại trừ bệnh ghẻ cóc đang chậm tiến độ. Nguồn lực của các chương trình vẫn thấp hơn khoảng 30% so với trước đại dịch, và gần 80% viện trợ quốc tế giai đoạn 2018-2024 đến từ một nhóm nhỏ nhà tài trợ, khiến các chương trình dễ bị cắt giảm đột ngột. Health Policy Watch cho biết tài chính là trở ngại lớn nhất, cùng với xung đột, biến đổi khí hậu và hệ thống giám sát yếu.
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus gọi việc loại trừ các bệnh này là “một trong những câu chuyện thành công nổi bật của y tế toàn cầu”, đồng thời cảnh báo thành quả có thể bị đảo ngược nếu thiếu nguồn tài chính bền vững. WHO kêu gọi tăng đầu tư trong nước, mở rộng hỗ trợ của nhà tài trợ và lồng ghép vào chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Điều chưa rõ: quy mô chính xác của khoảng thiếu hụt tài chính, các mục tiêu định lượng năm 2030 cho từng bệnh và phản ứng của nhà tài trợ, vì các nguồn tham khảo không nêu chi tiết.