Iran nói tàu Ấn Độ, Trung Quốc, Qatar và Iraq được miễn hạn chế ở Hormuz
· Ban biên tập BehindLines
Một quan chức Iran cho biết tàu của bốn nước, Ấn Độ, Trung Quốc, Iraq và Qatar, không bị áp dụng các hạn chế mà Iran đặt ra ở eo biển Hormuz. Thông tin do Shafaq News (đề ngày 3/11) và Al Jazeera (6/11) đưa.
Điều đã được nói
Ông Ahmad Hayat-Moghaddam (cách viết của Shafaq; Al Jazeera viết là Amir Hayat Moqaddam), phó chủ tịch ủy ban an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của quốc hội Iran, hôm thứ Ba 3/11 nói rằng các tàu này đi lại tự do và người Mỹ cũng không chặn chúng. Theo cả hai nguồn, Qatar không phải trả phí qua eo biển, trong khi tàu Ấn Độ và Trung Quốc vẫn phải chịu phí. Với Ấn Độ, ông nêu lý do là đưa thuốc vào Iran; với Trung Quốc là sự ủng hộ chính trị của Bắc Kinh. Al Jazeera lưu ý ông không nói tàu Iraq có phải trả phí hay không.
Không hoàn toàn là điều mới
Cũng theo Al Jazeera, Iran trên thực tế đã đóng eo biển ngay từ đầu cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran, bắt đầu từ ngày 28/2/2026, rồi cho các nước mà họ coi là thân thiện đi qua trong những tuần sau đó. Hồi tháng 4, quân đội Iran đã tuyên bố Iraq được miễn, điều mà Shafaq cũng nhắc lại. Hồi tháng 7, Mỹ áp đặt lại lệnh phong tỏa hải quân các cảng phía nam của Iran; Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết lệnh này bao trùm mọi tàu ra vào cảng Iran, hàng nhân đạo có thể đi qua sau khi kiểm tra.
Vì sao các nước này quan trọng
Theo Kpler, do Al Jazeera dẫn, trong số 10,23 triệu thùng dầu thô vùng Vịnh mỗi ngày đi qua eo biển hồi tháng 10, 42% đến Trung Quốc và 13% đến Ấn Độ. Qatar không chuyển khí tự nhiên hóa lỏng nào qua eo biển trong tháng 8 nhưng chuyển 1,8 triệu tấn trong tháng 10; dầu thô Iraq tăng từ 1,69 lên 2,65 triệu (Al Jazeera không nêu đơn vị; có thể là thùng mỗi ngày) trong cùng giai đoạn.
Nhà phân tích Wolfgang Pusztai cho rằng việc miễn trừ có thể làm suy yếu lệnh phong tỏa nếu Washington chấp nhận, và lưu ý cụm "tàu của các nước này" chưa được định nghĩa (quốc tịch tàu, chủ sở hữu hay bên khai thác?). Dỡ bỏ phong tỏa là một trong những yêu cầu của Tehran trước các cuộc đàm phán rộng hơn, trong đó có chương trình hạt nhân.
An ninh vẫn bất định
Chris Beauchamp của IG Group cho rằng các miễn trừ này hiện chỉ tạo ra khác biệt hạn chế. Chúng cũng không bảo đảm an toàn: ngày 30/10, tàu chở khí Al Mayeda của Qatar bị các vật thể không xác định bắn trúng, và hơn 120 tàu thương mại đã bị tấn công trong khu vực kể từ khi chiến tranh bắt đầu, tháng 10 là tháng tồi tệ nhất theo số liệu của IMO và UKMTO do Al Jazeera đưa lại.