Bảo tàng Quốc gia Colombia, 63 hiện vật bị gỡ trở lại phòng trưng bày
· Ban biên tập BehindLines · Cập nhật
Bảo tàng Quốc gia Colombia (Museo Nacional de Colombia) ở Bogotá đã đặt trở lại các phòng trưng bày thường trực 63 hiện vật mà chính phủ cho gỡ xuống ngày 15 tháng 10, sau một phán quyết của tòa án. Tờ The Art Newspaper đưa tin về việc này ngày 2 tháng 11. Việc gỡ diễn ra ngày 15 tháng 10 và phán quyết được đưa ra ngày 28; NTN24 đã đưa tin về việc trả lại ngay ngày 30 tháng 10.
Gỡ xuống, rồi lệnh của tòa
Theo The Art Newspaper, việc gỡ do Bộ Văn hóa thực hiện theo lệnh của chính phủ Tổng thống Abelardo de la Espriella, với lý do chống "nhồi sọ chính trị". Tờ báo cho biết phía hành pháp coi động thái này là một "cuộc chiến văn hóa". Nhật báo El País Colombia, trong bài ngày 29 tháng 10, thuật lại một cách nói khác của chính quyền: rà soát các triển lãm, luân chuyển bộ sưu tập và "trung lập thể chế". Bộ trưởng Văn hóa Paola Holguín được dẫn lời rằng bảo tàng công không được trở thành nơi nhồi sọ hay trình bày những phiên bản lịch sử thiên lệch. Bộ phủ nhận mọi sự kiểm duyệt hay phân biệt đối xử. Theo Noticias RCN (29/10), thẩm phán phê bình bộ đã viện dẫn chỉ thị của tổng thống nhằm vào một số nội dung vì ý nghĩa chính trị và lịch sử của chúng mà không có đánh giá giám tuyển cụ thể.
Một số nghị sĩ và nhóm dân sự đã kiện bằng các đơn bảo vệ quyền cơ bản (tutela). Hạ nghị sĩ Gabriel Becerra cùng các nhóm LGBTIQ+ nằm trong số nguyên đơn. Theo El País Colombia, thẩm phán César Enrique Osorio Ortiz của Tòa Gia đình số 24 Bogotá đã yêu cầu bộ và bảo tàng trả lại 63 hiện vật trong vòng 48 giờ; quyết định dài 38 trang này gộp 15 vụ kiện. The Art Newspaper cho biết lệnh được đưa ra vào tối 28 tháng 10 và bộ đã tuân thủ vào thứ Sáu 30 tháng 10.
Bản án yêu cầu những gì
Theo El País Colombia, các hiện vật phải được đặt lại nơi từng trưng bày, trong điều kiện bảo quản phù hợp. Đồng thời, tòa yêu cầu đánh giá kỹ thuật và giám tuyển cùng ủy ban quản lý di sản của bảo tàng, dựa trên các tiêu chí ký ức lịch sử, cách tiếp cận khác biệt và giới, đa nguyên, bình đẳng và cấm kiểm duyệt. Thẩm phán cấm gỡ tác phẩm chỉ vì nội dung hay quan điểm mà chúng thể hiện. Ông không ngăn các thay đổi trong tương lai, miễn là chúng đi qua các kênh thể chế với lý do có thể kiểm chứng. Một biện pháp bảo toàn trước đó đã yêu cầu giữ lại các hiện vật và tránh gỡ thêm.
Các hiện vật được nêu tên gồm lá cờ cầu vồng của nhà hoạt động Elizabeth Castillo, chiếc bút làm từ một viên đạn và được dùng để ký thỏa thuận hòa bình năm 2016 với FARC, cùng một số áp phích, trong đó có áp phích về ngày chống bạo lực với phụ nữ (The Art Newspaper) và áp phích của chiến dịch tranh cử Bernardo Jaramillo Ossa (El País Colombia). Các hiện vật chủ yếu đến từ các phòng "Memoria y Nación" và "Hacer Sociedad". Theo El País Colombia, Tòa án Đặc biệt vì Hòa bình (JEP) cũng đã yêu cầu bộ và bảo tàng cung cấp danh mục, ảnh và hồ sơ cấp phép thay đổi liên quan đến các hiện vật gắn với nạn nhân của xung đột.
Phản ứng của giới bảo tàng
The Art Newspaper cho biết hàng trăm người đã tụ tập trước bảo tàng và sáu cơ sở, gồm các bảo tàng nghệ thuật hiện đại của Bogotá, Barranquilla, Cartagena, Medellín và Tolima cùng Museo Rayo, đã bày tỏ "mối lo ngại sâu sắc" và kêu gọi tôn trọng quyền tự chủ chuyên môn của bảo tàng. Giám tuyển trưởng Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Medellín, Marielsa Castro Vizcarra, gọi đây là một "tiền lệ" cần lưu ý và là một cách độc đoán để gieo nỗi sợ. Gabriel Becerra viết trên X rằng không chính phủ nào sở hữu lịch sử của đất nước.
Điều chưa biết
Ngày 30 tháng 10, Semana đưa tin rằng bộ đã xác nhận với tờ báo việc trả lại các hiện vật. Theo NTN24 (30/10), các hiện vật đã trở lại phòng trưng bày vào ngày 29 và 30/10, nhưng phòng "Fuerza, fe y sustancia" vẫn đóng cửa trong lúc bố trí lại. Chúng tôi chưa kiểm tra xem có dự định kháng cáo hay không. Cuộc tranh luận về cách rà soát các phòng trưng bày vẫn còn mở: tòa để ngỏ những thay đổi có lý do chính đáng nhưng loại trừ những thay đổi dựa trên quan điểm mà tác phẩm thể hiện.