Indonesia: khói cháy rừng gây 3.560 ca tử vong trong tháng 9, theo ước tính của CREA
· Ban biên tập BehindLines
Ô nhiễm không khí từ các vụ cháy rừng và cháy than bùn được ước tính đã khiến 3.560 người chết ở Indonesia trong tháng 9 năm 2026, gấp khoảng hai lần tháng 8, theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), một viện nghiên cứu đặt tại Helsinki. Hãng tin AFP đưa con số này ngày 30 tháng 10.
Ước tính ngắn hạn
Theo CREA, ô nhiễm không khí từ mọi nguồn gây ra 5.310 ca tử vong trong tháng 9 tại quốc gia khoảng 290 triệu dân này: 3.560 ca liên quan đến khói cháy và 1.750 ca do các nguồn không phải cháy, như phát điện đô thị, công nghiệp và giao thông. Tổ chức này tính số ca tử vong có thể quy cho việc hít bụi mịn (PM2.5) trong vài ngày. Khoảng 57,8 triệu người hít phải không khí được đánh giá từ có hại đến nguy hiểm, và hơn 330.000 ca nhiễm trùng hô hấp cấp được ghi nhận trên cả nước. Mức phơi nhiễm vượt ngưỡng khuyến nghị hằng năm của Tổ chức Y tế Thế giới hơn 7 lần trên toàn quốc, 10 lần ở Sumatra và 24 lần ở Kalimantan, phần Borneo thuộc Indonesia. Ở Java, 73% đến 80% số ca tử vong do ô nhiễm đến từ nguồn không phải cháy, tức 1.530 ca trong tháng 9.
Gần hai triệu héc-ta bị thiêu rụi
Theo cơ quan giám sát vệ tinh Nusantara Atlas, được AFP trích dẫn, hơn 1,9 triệu héc-ta đã cháy từ tháng 1 đến cuối tháng 9, cao hơn 38% so với cùng thời điểm năm 2019. Cơ quan này cho rằng các con số thận trọng, vì hệ thống bỏ qua những vết cháy nhỏ và khói đôi khi che mất ảnh; David Gaveau nói trực giác của ông là tình hình có lẽ nghiêm trọng như năm 2015, dù không có dữ liệu vệ tinh tương đương cho năm đó. Chính phủ Indonesia chưa công bố thống kê chính thức nào kể từ con số 202.000 héc-ta nêu hồi cuối tháng 7, và chưa xác nhận hay bác bỏ số liệu này.
Hạn hán, El Niño và phát quang đốt rẫy
Đợt hạn hán bắt đầu từ tháng 6, trầm trọng hơn do El Niño mạnh, đã tiếp sức cho các đám cháy. Các chuyên gia cho rằng phần lớn việc đốt thường là do các công ty gỗ, dầu cọ hoặc khai khoáng phát quang đất. Agus Sari, giám đốc điều hành công ty tư vấn Landscape Indonesia, gọi đây là thảm họa "có thể dự đoán và tránh được", do chuẩn bị yếu kém và ngân sách cơ quan quản lý thiên tai quốc gia bị cắt giảm.
Khói vượt qua biên giới
Khói lan tới Malaysia, Singapore, Philippines và Đông Timor; trường học đóng cửa ở Malaysia và Đông Timor. Theo Cơ quan Môi trường Quốc gia Singapore, tính đến ngày 19 tháng 10 đã có 15 ngày liên tiếp bị xếp loại "có hại", so với 8 ngày năm 2015, và 10 công ty Indonesia đã nhận cảnh báo. Jakarta trước đó bác bỏ việc tuyên bố thảm họa quốc gia, cho rằng có thể tự xử lý. Chính phủ cho biết đã huy động hơn 72.000 người làm mưa nhân tạo và chữa cháy, điều động hơn 2.100 bác sĩ và nhân viên y tế, đồng thời phát 5,3 triệu khẩu trang. CREA khuyến nghị phục hồi các vùng than bùn bị rút nước, xử phạt hành vi đốt trái phép và siết chặt tiêu chuẩn khí thải ở Java.