Euclid công bố đợt dữ liệu lớn đầu tiên về vũ trụ
· Ban biên tập BehindLines
Ngày 12 tháng 11 năm 2026, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đã công bố loạt dữ liệu lớn đầu tiên của kính viễn vọng không gian Euclid. Live Science nhắc đến các quan sát hơn 900 triệu thiên hà, còn New Scientist nói 900 triệu; theo Live Science, bà Carole Mundell, giám đốc khoa học của ESA, xem đây là cột mốc khoa học trong việc nghiên cứu vũ trụ.
Nội dung của đợt công bố
Theo Live Science, dữ liệu này còn bao gồm 60 triệu nguồn sáng chạy bằng năng lượng của hố đen trong Vũ trụ sơ khai. Dữ liệu được thu thập trong 13 tháng và chiếm khoảng 14% diện tích mà kính dự kiến quan sát trong sứ mệnh sáu năm. Dung lượng đạt 1,7 triệu gigabyte. Theo ESA, được Live Science dẫn lại, mỗi vật thể giống như một "mảnh ghép" mà quang phổ cho biết manh mối về thành phần và khoảng cách.
New Scientist cho biết lô dữ liệu này có tên DR1-Foundation và phủ một vùng trời tương đương 9.500 Mặt Trăng tròn. Euclid, phóng năm 2023, dự kiến quan sát khoảng một phần ba bầu trời trong sáu năm. Bức khảm chính ghép từ 740 hình ảnh chụp vào mùa thu 2024 và mùa xuân 2025, phủ 367 độ vuông bầu trời phía bắc. Ở độ phân giải đầy đủ, nó đạt 500 gigapixel.
Hàng nghìn thấu kính hấp dẫn
Live Science nêu hơn 15.000 ứng viên thấu kính hấp dẫn mạnh: các vật thể khối lượng lớn, như những thiên hà lớn, làm cong không-thời gian, và ánh sáng của các thiên thể nằm phía sau trông như được phóng to, méo đi và đôi khi nhân đôi, tạo thành những vòng gọi là vòng Einstein. Natalie Lines, thuộc Đại học Portsmouth và là thành viên của Euclid Consortium, nói trong một thông cáo rằng dự báo từ hơn mười năm trước, rằng Euclid sẽ làm thay đổi hoàn toàn việc tìm các thấu kính này, nay đã thành hiện thực.
Các hình ảnh được công bố gồm thiên hà xoắn ốc M81, cách khoảng 12 triệu năm ánh sáng theo New Scientist, thiên hà vòng NGC 1291, cách 33 triệu năm ánh sáng theo cả hai báo, và cụm Abell 3128, cách khoảng 800 triệu năm ánh sáng theo New Scientist, có chứa một thấu kính hấp dẫn mạnh.
Vì sao điều này quan trọng
Đây mới là phần đầu: theo Live Science, còn khoảng 85% đợt khảo sát cần thực hiện, và giờ đây cộng đồng khoa học phải tận dụng các quan sát này. Ngoài các ứng viên thấu kính, những bài báo này không nêu chi tiết phát hiện cụ thể nào; họ chủ yếu giới thiệu các dữ liệu này như nền tảng của một bản đồ mạng lưới vũ trụ trong tương lai.