BehindLines

Andromeda: một ngôi sao nuốt sao đồng hành, quan sát trực tiếp

· Ban biên tập BehindLines

Các nhà thiên văn có thể lần đầu tiên đã trực tiếp quan sát thấy một ngôi sao khổng lồ nuốt chửng sao đồng hành của nó. Nghiên cứu được đăng ngày 18 tháng 11 trên tạp chí Nature, và được Space.com cùng Science News đưa tin. Sự kiện diễn ra trong thiên hà Andromeda.

Một sao khổng lồ sáng dần suốt bảy năm

Theo Space.com, ngôi sao này là một sao khổng lồ đỏ, ký hiệu WNTR23bzdiq, cách Trái Đất khoảng 2,5 triệu năm ánh sáng. Nó nặng gấp khoảng 7 lần Mặt Trời và rộng gấp 350 lần. Năm 2023, nhóm nghiên cứu nhận thấy nó đang sáng lên; việc xem lại dữ liệu cũ cho thấy hiện tượng này đã bắt đầu từ năm 2018. Theo Science News, ngôi sao phình to hơn gấp đôi kích thước ban đầu, trong khi nhiệt độ bề mặt gần như không đổi.

Sao đồng hành xoáy dần về lõi

Nhà vật lý thiên văn Viraj Karambelkar của Đại học Columbia cùng các đồng nghiệp trước đó đã đề xuất rằng một ngôi sao nhỏ hơn quay ngày càng gần sao khổng lồ rồi chui vào các lớp ngoài của nó. Science News giải thích giai đoạn này gọi là tiến hóa lớp vỏ chung. Theo nghiên cứu, khí cản trở sao nhỏ, khiến nó chìm vào trong và truyền năng lượng cho khí. Một phần năng lượng thoát ra dưới dạng ánh sáng, điều này có thể giải thích vì sao sao khổng lồ ngày càng sáng.

Vụ bùng nổ tháng 10 năm 2025

Cuối năm 2025, sao khổng lồ phát ra một đợt bùng sáng cực lớn. Theo Space.com, Kính viễn vọng không gian James-Webb đã quan sát nó 47 ngày sau đó. Các nhà nghiên cứu ước tính sao đồng hành, nặng khoảng 70% Mặt Trời, đã đâm vào lõi của sao khổng lồ, và vụ bùng nổ đã tung ra từ 0,1 đến 0,2 khối lượng Mặt Trời vật chất. Science News bổ sung rằng chỉ khoảng một phần mười lượng khí lớp ngoài của sao khổng lồ thoát ra; cùng với năng lượng của khí bị tung ra, nhóm nghiên cứu cho rằng điều này chỉ tới một vụ sáp nhập. Hai ngôi sao có biệt danh Little Bao và Big Bao, theo tên vụ bùng nổ AT 2025abao.

Kết luận vẫn thận trọng

Theo Space.com, Karambelkar thừa nhận còn một khả năng khác: cả hai ngôi sao có thể vẫn sống sót trên quỹ đạo sát nhau hơn nhiều. Science News cho biết quanh hệ có quá nhiều bụi nên không thể thấy trực tiếp những gì còn lại, và sẽ mất vài năm, thậm chí vài chục năm để mọi thứ ổn định. Nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục theo dõi hệ này và tìm các trường hợp tương tự; Karambelkar nêu Kính viễn vọng Nancy Grace Roman và Đài thiên văn Vera C. Rubin là những công cụ hữu ích để phát hiện thêm.

Vì sao điều này quan trọng

Theo Karambelkar, được Space.com trích dẫn, lý thuyết đã dự đoán từ nhiều thập kỷ rằng một ngôi sao có thể nuốt chửng sao đồng hành, và sự kiện này cung cấp những quan sát đầu tiên về dự đoán đó. Cách giải thích vẫn cần được xác nhận, vì sáp nhập không phải là khả năng duy nhất.

Nguồn